Wat het meest blijft hangen van de documentaire Queer China, Comrade China (reg. Cui Zi'en, links) is niet de onderdrukking van Chinese LGBT’s (ook wel tongzhi genoemd), het feit dat ze lange tijd  “hooligans” werden genoemd of het geheime dubbelleven dat ze moesten (en vaak nog moeten) leiden. Dit verschilt allemaal weinig van de homoseksuele geschiedenis van “het Westen”.

Wat wel opvalt is de houding van veel tongzhi’s tegenover het homohuwelijk. Is het hier voor veel homoseksuelen zo’n beetje de kers op de taart der homo-emancipatie, in China zijn ze niet onverdeeld enthousiast.

“We moeten onze eigen lifestyle vormen in plaats van te willen voldoen aan die van de heteroseksuelen,” aldus een aantal tongzhi’s in de film. “Als het homohuwelijk wordt gelegaliseerd dan gelden alle wetten verbonden aan het heterohuwelijk opeens ook voor ons. Dan onderwerpen we onszelf aan de staat en dat moeten we niet willen.”

Daarbij komt, leren we tijdens de paneldiscussie na afloop van de film, dat veel Chinese homo’s een “gewoon” heterohuwelijk ambiëren. Ze gaan volgens regisseur Cui Zi’en wel naar gaybars, maar willen thuis toch een vrouw op zich hebben wachten.

Volgens panellid Jeroen de Kloet (onderzoeker van o.a. Chinese Cinema aan de UvA) kunnen westerse homoseksuelen wat dit betreft nog wat leren van hun oosterse equivalenten. “Er zijn bijvoorbeeld websites waarop homoseksuele mannen lesbische vrouwen kunnen ontmoeten om mee te trouwen. En waarom zou je op deze manier seksuele en sociale rollen niet combineren? Het kan heel bevrijdend werken.”

In het westen zien we de coming out als de ultieme bevrijding en belangrijk voor het vormen van een identiteit. “Er wordt van je verwacht dat je voortaan fulltime homoseksueel bent,” aldus De Kloet. “Maar wie zegt dat dit de beste manier is om je homoseksualiteit te beleven?” Het oosten, met films als Queer China, Comrade China, kan ons volgens hem helpen er ook eens op een andere manier naar te kijken. En CinemAsia heeft daar vandaag zeker een bijdrage aan geleverd.         

Auteur: Marijn Klok